Het festival Le Guess Who? stond dit jaar eerlijk gezegd niet op mijn programma, totdat een vriend een kaartje voor de zondag had gekocht in de veronderstelling dat Unwound zou spelen. Het optreden van die band was echter al enige tijd geannuleerd. Of ik desondanks ook meeging? Er waren immers nog kaarten beschikbaar. Natuurlijk wilde ik dat, voor de gezelligheid en de mogelijkheid om nieuwe muziek te ontdekken.

We begonnen de laatste dag van Le Guess Who? 2025 ‘s middags in zaal Ronda van TivoliVredenburg waar een van de verrassingsacts van het festival gepland stond. Het optreden begon veelbelovend met een anonieme trompettist die zijn instrument elektronische bewerkte tot een ambient prelude voor een film. In plaats van de film stapten meerdere muzikanten het podium op, gevolgd door een onuitgeslapen uit zijn ogen kijkende zanger met een wilde grijzige haardos. De verrassing heette Destroyer, een band uit Canada met Dan Bejar van The New Pornographers. Bejubeld door Pitchfork, maar geen garantie voor succes, behalve als je warm wordt van Bejars kleurloze stem. Na twee nummers gladde indierock, waarbij in het tweede liedje uitgebreid uit de gereedschapskist van New Order werd geput, zochten we snel de roltrap op voor een verkenningstocht in de bovenste vertrekken van muziekwarenhuis TivoliVredenburg.

Na een kort bezoek aan de verhalen en liedjes uit de Zuid-Afrikaanse townships van Masello Motana en The Vocal Museum bleven we wat langer hangen bij Divide and Dissolve in zaal Pandora. Voordat Takiaya Reed haar laag gestemde gitaar oppakte voor een diep dreunende instrumentale uiting van liefde en verzet, bracht ze eerst via sopraansaxofoon ijle noten voort om die via delay-effecten door de ruimte te laten zweven. Het was de stilte voor de orkaan. Vanaf de eerste aanraking van de gitaarsnaren trilden alle aanwezige vezels in Pandora mee met logge, traag aangeslagen akkoorden die werden geaccentueerd door harde klappen op drums en bekkens. Net als twee jaar geleden in OCCII bracht Reed haar zware doom en drone met een brede glimlach.

De slepende noise van Big|Brave was fijnzinniger dan die van Divide and Dissolve. Het publiek in Ronda hield zich doodstil toen de gitaristen hun instrumenten even op adem lieten komen en de drummer in zijn eentje heel lang kalm op bekkens tikte. Sommige maten waren zo stil dat voortijdig werd geapplaudisseerd, in de veronderstelling dat het slotakkoord al was gepasseerd. We zagen vanaf het balkon de gitarist en bassist regelmatig met het uiteinde van hun gitaren tegen de versterkers leunen om de vervormde akkoorden lang uit te laten sterven met toevoeging van lage feedbacktonen. Big|Brave is de missing link tussen slowcore en metal met de folkachtige zang van gitariste Robin Wattie als de noodroep van iemand die in het lawaai lijkt te verdrinken.

Meerdere acts op deze zondag van Le Guess Who? hadden niet misstaan op North Sea Jazz. In de Grote Zaal maakten we kennis met Gary Bartz en zijn NTU Troop. Jazzveteraan Bartz is sinds de jaren zestig actief en stond naast grootheden als Art Blakey, Pharoah Sanders, McCoy Tyner en Miles Davis (hij soleert op het album Live-Evil uit 1971). Zijn spel vertoonde geen tekenen van slijtage. Volgens het festivalprogramma ging de Amerikaanse saxofonist een dwarsdoorsnede spelen uit zijn lange loopbaan. Dat verklaarde de vele kanten die de muziek opging. De set begon met een zangeres en r&b-achtig repertoire dat mij te veel afgleed richting Trijntje Oosterhuis meets Candy Dulfer. Gelukkig zat de zangeres vaker achter de band op haar beurt te wachten dan actief te zwieren achter de microfoon. Zonder haar inbreng waren de instrumentale composities avontuurlijker van aard. Hard bop en avant-garde jazz wisselden elkaar af met zowel citaten uit het Miles-songbook als een vertraagde instrumentale versie van de hit Fantasy uit 1978 van Earth, Wind and Fire. Van de slow motion soul stapte de band met gemak over naar een ritmisch en melodisch complexe melodie die moeiteloos unisono werd gespeeld door de saxofonist samen met gitarist Paul Bollenback. Pianist Barney McAll sloot zich daar bij aan. Jonge tenorsaxofonist Emilio Modeste mocht als gastmuzikant soleren en nam daar uitgebreid de tijd voor. Bartz keek toe en hoorde dat het goed was.

De rusteloze jazzrock van saxofonist Tomoki Sanders (kind van Pharoah Sanders) en hun band leverde tijdens de eerste twee nummers in Pandora heel veel noten en weinig gevoel op, te weinig om lang te willen blijven luisteren. We gingen snel naar zaal Hertz om een flink stuk mee te pikken van The Cosmic Tones Research Trio uit Portland, Oregon. Het trio was net bezig met de gedeeltelijk vocale compositie Ba Hi Yah. De muzikanten zijn geïnspireerd door onder meer Sun Ra, Alice Coltrane en Pharoah Sanders en spelen spiritual jazz als kamermuziek, in een drumvrije bezetting met Roman Norfleet op saxofoon, fluit en percussie, Harlan Silverman op cello en Kennedy Verrett achter de vleugel. Het verlangen naar vrede, eeuwigdurende liefde en een harmonieus bestaan leverde als vanzelfsprekend harmonieuze muziek op. Slechts een enkele keer ontsnapten dissonante uithalen uit de saxofoon van Norfleet.

Tijdens een gastbijdrage van een zangeres uit de school van Alice Coltrane (wier naam ik helaas niet heb kunnen onthouden) danste en kroop de saxofonist met percussie in zijn handen als een sjamaan over het podium. Iemand in mijn tijdlijn op Bluesky noemde het duivelsuitdrijving, maar ik zag zijn performance meer als het oproepen van beschermende geesten. Aan het slot van het optreden gaf het publiek massaal gehoor aan de uitnodiging om stoom af te blazen in een lawaaifinale, een catharsis waar we wel even aan toe waren in onzekere tijden.