In 2024 eindigde mijn concertjaar met The Ex in het Bimhuis. Het nieuwe concertjaar begon afgelopen zaterdag op dezelfde plek, ditmaal met vaste zitplaatsen en de Amerikaanse formatie Irreversible Entanglements.
Irreversible Entanglements zijn geliefde gasten in het Bimhuis. Dit was hun derde bezoek aan de Amsterdamse concertzaal aan de Piet Heinkade. Het Amerikaanse kwintet begon met een meer dan een uur durende aaneenschakeling van vrije improvisaties inclusief variaties op nummers van het relatief toegankelijke, vierde fysieke album Protect Your Light (2023), de eerste op het jazzlabel Impulse! De muzikanten hielden de set onder meer spannend door regelmatig van instrument te wisselen. Rietblazer Keir Neuringer legde zijn sopraan- en tenorsaxofoon terzijde om naast jazzakkoorden ook spacey geluiden uit een Fender Rhodes op te roepen. Trompettist Aquiles Navarro gaf vrij spel aan Forbidden Planet-achtige opwellingen uit een synthesizer. Drummer Tcheser Holmes verplaatste zich even naar de percussie-instrumenten links op het podium. Bassist Luke Stewart streek de snaren soms in plaats van te tokkelen. Ergens halverwege pakte hij een duimpiano, wat voor de andere bandleden een teken was om even gas terug te nemen.
Holmes’ vlotte drumwerk gaf de snelle nummers een onweerstaanbare drive. Breed glimlachend onderbrak hij de ritmestroom met onverwachte breaks. De set bevatte nauwelijks duidelijk afgebakende solo’s, van het soort dat traditiegetrouw wordt beloond met applaus. De blazers bleven merendeels met elkaar in dialoog. Een korte bassolo was vooral bedoeld als aanloop naar een volgende fase in de improvisatie. Pas in de kalme afsluiting mocht Navarro iets meer op de voorgrond treden, wat hij op bescheiden wijze deed. De vocalen van Camae Ayewa vormden de verbindende factor in de muziek. Ze kon kalm voordragen zoals Laurie Anderson dat ook doet en haar stem verheffen als een protestleider in de voorhoede van een demonstratie. Ayewa’s geëngageerde teksten bestaan niet uit politieke slogans, maar zijn poëtische woordassociaties met herhalingen en variaties daarop. Ik kon haar goed verstaanbare verbale zoektocht niet altijd helemaal volgen, maar ving genoeg trefwoorden op om de grote lijnen te herkennen.
Een paar dagen voor de inauguratie van het oranje monster in Washington D.C. is genoeg reden om de toekomst somber in te zien. De muzikanten lieten zich niet tot somberheid verleiden. Uiteindelijk werd het optreden een lofzang op de vrijheid. We can all be free. The devil can’t hold me, the system can’t hold me. We keep shining. Deze optimistische invalshoek werd doorgezet in de feestelijke toegift Protect Your Light.
Het Bimhuis-concert van Irreversible Entanglements is in z’n geheel terug te zien op YouTube.